Ιστορία των Διασέλλων - Σύντομη αναφορά

Το πρώτο όνομα του χωριού ήταν Μπρουμάζι (προσδιόριζε γεωγραφική θέση "πριν το Μάζι").
Το σημερινό του όνομα Διάσελλα το πήρε με διάταγμα στις 4-11-1927 όπου και αυτό προσδιορίζει γεωγραφικό προσδιορισμό και σημαίνει ¨στενό πέρασμα ανάμεσα σε δύο λόφους ή δυο βουνοκορφές".
Το πρώτο του όνομα το πήρε από τον Τιμαριούχο της περιοχής του Μάζι κατά την Ενετική εποχή, όπου ο Τιμαριούχος της περιοχής του Μάζι ονομαζόταν Μάζης.
Πολλά χωριά στην περιοχή φέρουν το όνομα του Τιμαριούχου τους.
Κατά την απογραφή του 1700μ.χ. αναφέρεται με το όνομα Μπρουμάζι.
Η περιοχή των Διασέλλων κατοικείται από τους προ Χριστού χρόνους και αυτό αποδεικνύεται από διάφορες αναφορές, βιβλία της Ιστορίας αλλά και αρχαιολογικά ευρήματα κυρίως νομίσματα της εποχής.
Το 471 π.χ. στην περιοχή του Ψαθιά βρισκόταν μια μικρή πόλη (πολίδιο) της Τριφυλίας με την ονομασία Νούδιον.
Στο Ν.Δ. λόφο του χωριού ανακαλύφθηκαν θεμέλια κτηρίων που προσδιορίζονται στην Κλασική εποχή (480-323 π.χ.). άλλα στα Ελληνιστικά χρόνια (323-31 π.χ.) και άλλα στα Ρωμαικά (31 π.χ. - 476 μ.χ.).
Στην περιοχή της Κουτσοχέρας υπάρχει προιστορικός οικισμός όπου το 1951 ανασκάφηκαν οικήματα και αγγεία της Υστεροελλαδικής εποχής (1560-1200 π.χ.), όστρακα και άλλα ευρήματα της Αχαικής εποχής (700-480 π.χ.) και Ρωμαικής εποχής (31-476 π.χ.).
Στην ίδια περιοχή βρέθηκαν τρεις θαλαμοειδής τάφοι και λείψανα οικιών της Υστεροελλαδικής εποχής. Επίσης βρέθηκαν δυο κιβωτιόσχημοι τάφοι Κλασικών χρόνων (480-323 π.χ.). Στην περιοχή υπήρχε οικισμός έως το 1700 μ.χ.
Το 1956 στην περιοχή "Μπαχουρέικα" ανακαλύφθηκαν αρχαίοι τάφοι με σκελετούς αλλά και άλλα ευρήματα όπως μαχαίρι, αμφορέας, αγγεία κ.α.
Παρόμοια ευρήματα έχουν ανακαλυφθεί και στην περιοχή "Κανελλέικα ή Μάρμαρο" Β.Α. του χωριού.
Κατά την Βυζαντινή εποχή η γραπτές μαρτυρίες και τα ευρήματα, είναι πολύ λίγα.
Το 746 μ.χ. μεγάλος λοιμός αραίωσε την περιοχή της Δυτικής Πελοποννήσου και ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Ε' επέτρεψε την εγκατάσταση σκλάβων και νομάδων στις ορεινές περιοχές, προκειμένου να πυκνώσει τον πληθυσμό. Μετά από λίγα χρόνια άλλοι από τους σκλάβους έφυγαν και άλλοι αφομοιώθηκαν από τον ντόπιο πληθυσμό.
Στην Βυζαντινή επόχή το χωριό μας υπαγόταν στην επαρχία Φαναρίου με έδρα το Φανάρι. Τα χρόνια αυτά η περιοχή έφτασε σε μεγάλη ακμή και έζησε τα μεγαλεία των Παλαιολόγων. Ευρήματα όπως, εκκλησίες, βρύσες (όπως η Κρυόβρυση), χάνια, χρυσά νομίσματα (Κωνσταντινάτα) κ.α. μαρτυρούν την ανάπτυξη του χωριού μας την εποχή εκείνη.
Αλλά και στρατιωτικά η περιοχή των Διασέλλων την εποχή εκείνη, ήταν στρατηγικό σημείο καθώς ο λόφος την "Κατόνας", η κορυφή του Προφήτη Ηλία, ο "Αμμούλης" και του Ψαθιά αποτελούσαν παρατηρητήρια και οι δρόμοι της περιοχής μέχρι και τα πρόσφατα χρόνια, θεωρούνταν στρατηγικής σημασίας.
Κατά την Τουρκοκρατία η περιοχή των Διασέλλων λόγω της γόνιμης γης του, ήταν το "μήλο της Έριδος" μεταξύ των Τούρκων που ζούσαν στις γύρω περιοχές. Όμως, παρά την εξαντλητική φορολογία (δεκάτη, χαράτσι) στην περιοχή μας άνθιζε το εμπόριο και οι συναλλαγές μεταξύ των ντόπιων κατοίκων αλλά και ξένων εμπόρων.
Το 1768 μ.χ. ξέσπασε η πρώτη επανάσταση εναντίον των Τούρκων στην Πελοπόννησο με την βοήθεια της Ρωσίας η οποία κύρηξε πόλεμο στους Τούρκους.
Τον Μάρτιο του 1769 υψώνεται το λάβαρο της επανάστασης στην περιοχή του Φαναρίου. Λίγο αργότερα όμως οι Ρωσία υπέγραψε ειρήνη με τους Τούρκους και οι Τουρκαλβανοί επιδόθηκαν για οχτώ συνεχόμενα χρόνια, σε άγριες σφαγές έναντια στου αβοήθητους κατοίκους της περιοχής μας, οι οποίοι κρύφτηκαν σε σπηλιές και ρεματιές για να γλυτώσουν.

Όσοι απέμειναν ανέβηκαν στα βουνά για να πολεμήσουν.
Το μένος των Τουρκαλβανών ήταν καταστροφικό. Πολλοί σφαγιάστηκαν και πουλήθηκαν ως σκλάβοι, με αποτέλεσμα την τεράστια μείωση του πληθυσμού της Πελοποννήσου αλλά και της περιοχής μας.
Οι Τούρκοι φοβούμενοι τον αφανισμό των κατοίκων της περιοχής, χτύπησαν μαζί με τους Έλληνες τους Αλβανούς, αναγκάζοντας τους να εγκαταλείψουν την Πελοπόννησο.
Χαρακτηριστικό της καταστροφής είναι ότι κατά την απογραφή του 1770 από τους Ενετούς, από τις 38 οικογένειες που ζούσαν στο Μπρουμάζι, μετά 100 χρόνια μόνο 15 οικογένειες οι οποίες κατάγονταν από τους προγόνους τους που κατοικούσαν στην περιοχή του χωριού μας, είχαν απομείνει.
Μετά την καταδίωξη των Τουρκαλβανών, οι Τούρκοι έγιναν κυρίαρχοι της περιοχής.
Το Μπρουμάζι δεν κατοικήθηκε μόνιμα από Τούρκους αλλά η φορολογία των Τούρκων που ζούσαν στα γύρω χωριά, ήταν αβάσταχτη.
Έτσι πολλοί συντοπίτες μας πήραν τα βουνά και οι Τούρκοι τους ονόμασαν "Κλέφτες".
Γνωστοί κλέφτες, κάτω από τις εντολές του Δήμου Κολοκοτρώνη και αργότερα του γιού του Μπότσικα ήταν ο Μαντάς από την περιοχή των Καλαβρύτων και ο Ντάρας από την Τριφυλία, οι οποίοι έσπερναν τον φόβο στους Τούρκους και τους Αλβανούς της Πελοποννήσου.
Οικογένειες όπως οι Μαντάδες από το Αρκουδόρεμα Αρκαδίας (γενέτειρα του Θ. Κολοκοτρώνη) και τα Βούρβουρα Κυνουρίας, οι Ηλιόπουλοι από το Αρκουδόρεμα Αρκαδίας, οι Κοτρετσαίοι από το χωριό Πέτρα Μεσσηνιας, κυνηγημένοι από τους Τούρκους κατέφυγαν στο Μπρουμάζι και στου Ψαθιά και με τη βοήθεια των ανθρώπων από τα κοντινά χωριά ξεκίνησαν μια νέα ζωή. Από την οικογένεια των Ηλιόπουλων, ο Κωνσταντής ήταν ο γενάρχης των Κωνσταντόπουλων, ο Λυμπέρης των Λυμπερόπουλων, ο Πανάγος των Παναγόπουλων και ο Διαμαντής των Διαμαντόπουλων.
Όταν το 1821 κηρύχτηκε η επανάσταση εναντίον των Τούρκων, συντοπίτες μας όπως ο Λυμπέρης από του Ψαθιά, ο Γιώργαρος Μαντάς, ο Κοτρέτσος, ο Λυμπερόπουλος από το Μπρουμάζι αλλά και άλλοι συγχωριανοί μας ήταν από τους πρωτεργάτες της Επανάστασης στην περιοχή. Όταν ξέσπασε ή Επανάσταση οι Τούρκοι αγάδες με τις συνοδείες τους εγκατέλειπαν τα χωριά και κατέφευγαν στις πρωτεύουσες για να βρουν καταφύγιο.
Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός της νύχτας της 21ης Μαρτίου 1821 όπου ο Λυμπέρης, ο Γιώργαρος Μαντάς, ο Κοτρέτσος, ο Ηλιόπουλος και άλλοι συγχωριανοί μας μαζί με άλλους συντοπίτες μας έστησαν καρτέρι στον Νταούλ Αγά και τη συνοδεία του, ο οποίος κατευθυνόταν προς το Φανάρι, στον Αμμούλη όπου τους περίμεναν οι Μπρουμαζαίοι και στη ρεματιά της Λαγκαδιάς δίπλα στον Άγιο Αθανάσιο τους περίμεναν οι Τογαίοι και άλλοι συντοπίτες. Έτσι ο μέχρι τότε δυνάστης Νταούλ Αγάς και η συνοδεία του κατατροπώθηκαν και πλήρωσαν τα μέχρι τότε εγκλήματά τους.
Όλοι οι παραπάνω συγχωριανοί και συντοπίτες μας έφυγαν για να συνεχίσουν την Επανάσταση με τους υπόλοιπους Έλληνες της Πελοποννήσου.
Έλαβαν μέρος στη μάχη του Άη Θανάση της Καρύταινας, στη μάχη της Αγουλινίτσας, στη μάχη στο Πούσι, στην πολιορκία της Τριπολιτσάς και στην πολιορκία των Μεσσηνιακών Κάστρων.
Αλλά και στην συνέχεια, κατά την επιδρομή του Ιμπαραήμ στην Πελοπόννησο και μέχρι την απελευθέρωση, οι συγχωριανοί και οι συντοπίτες μας, ήταν προτεργάτες όχι μόνο στις μάχες αλλά και στην οικονομική προσφορά των Ελλήνων για την Επανάσταση.

Ευχαριστώ τον Δ. Καραγιάννη και το βιβλίο του "Τα Διάσελλα μέσα στον χρόνο" για την πολίτιμη βοήθεια στην συγραφή του σύντομου ιστορικού.